Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό θηλαστικό που περπατάει σε δύο πόδια και όχι σε τέσσερα. Από εξελικτική σκοπιά, αυτό είναι μάλλον παράλογο, αφού τον κάνει να κινείται πιο αργά. Επιπλέον, τον ταλανίζει με διάφορες παθήσεις, όπως κήλες, κιρσούς ή πόνους στη μέση. Κι όμως, ο άνθρωπος είναι ακόμα εδώ. Επομένως, η βάδιση στα δύο πόδια πρέπει τελικά να του δίνει κάποιο σημαντικό πλεονέκτημα.

Τα πρώτα βήματα, βραβευμένο με το W.W. Howells Book Prize της Αμερικανικής Εταιρείας Ανθρωπολογίας και ένα από τα καλύτερα επιστημονικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με το Science News, είναι ένα συναρπαστικό αφήγημα που μας ταξιδεύει στο παρελθόν, αποκαλύπτοντας την προέλευση της όρθιας βάδισης. Με βάση μελέτες που διεξάγονται εδώ και δεκαετίες, είτε σε θέσεις όπου έχουν εντοπιστεί απολιθώματα είτε σε επιστημονικά εργαστήρια, ο Τζέρεμυ Ντε Σίλβα ζωντανεύει το ταξίδι του ανθρώπινου είδους προς την κατάκτηση της όρθιας βάδισης. Με τρόπο εξόχως γλαφυρό, παρουσιάζει το πώς ο διποδισμός υπήρξε στην πραγματικότητα μια «γέφυρα» για την απόκτηση άλλων χαρακτηριστικών που παγίωσαν την ανθρώπινη υπόστασή μας — από την ανάπτυξη τεχνολογικών δεξιοτήτων μέχρι τη δίψα μας για εξερεύνηση και τη χρήση της γλώσσας.

Ο Ντε Σίλβα χρησιμοποιεί πολλά δεδομένα ανατομίας και εξέλιξης για να περιγράψει τι ωθεί ένα βρέφος που μπουσουλάει να σηκωθεί στα δυο του πόδια· τις διαφορές στον τρόπο με τον οποίο περπατούν οι άνδρες και οι γυναίκες· το κόστος που ενέχει η όρθια βάδιση, αλλά και τους κινδύνους κατά τον τοκετό. Υποστηρίζει ότι η όρθια βάδιση πιθανότατα έθεσε τα θεμέλια για την ενσυναίσθηση, τη συμπόνια και τον αλτρουισμό που χαρακτηρίζουν το είδος μας, γνωρίσματα τα οποία μας βοήθησαν να κυριαρχήσουμε πάνω στη Γη και να γίνουμε ένα από τα πιο εντυπωσιακά αλλά και επικίνδυνα είδη στον πλανήτη.

________________________________________________________________________________

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

 ANDREAS WAGNER

Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος

ISBN 978-960-524-992-2

Διαστάσεις: 14 x 21 cm
Αριθμός σελίδων: 360
Τιμή: € 22

Έτος έκδοσης: 2023

Ποιος μηχανισμός ευθύνεται για όλα τα δημιουργικά θαύματα της φύσης — τις φτερούγες, τα μάτια, τα γόνατα, το καμουφλάζ των ζώων, την πέψη της λακτόζης, τη φωτοσύνθεση και τόσα άλλα; Μήπως οι τυχαίες μεταλλάξεις που συνέβησαν μέσα σε μόλις 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια; Και, αν δεν ευθύνονται οι μεταλλάξεις, τότε ποιος είναι ο μηχανισμός που εξηγεί την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα της εξέλιξης;

Η θεωρία του Δαρβίνου για τη φυσική επιλογή εξηγεί πώς διατηρούνται σε βάθος χρόνου οι χρήσιμες προσαρμογές. Δεν εξηγεί, όμως, πώς δημιουργούνται. Ο πρωτοπόρος γενετιστής Ούγκο ντε Βρις το είχε θέσει πολύ εύστοχα: «Η φυσική επιλογή μπορεί να εξηγήσει την επιβίωση του καταλληλότερου, αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει την έλευση του καταλληλότερου».

Στο βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, ο εξελικτικός βιολόγος Αντρέας Βάγκνερ παρουσιάζει το κομμάτι που λείπει από τη θεωρία του Δαρβίνου. Στηριζόμενος σε δεδομένα από πειραματικές και υπολογιστικές τεχνολογίες που μέχρι πρότινος φάνταζαν ασύλληπτες, εξηγεί γιατί οι προσαρμογές δεν συμβαίνουν έτσι τυχαία. Περιγράφει το πώς οι προσαρμογές αυτές καθοδηγούνται από ένα σύνολο νόμων, οι οποίοι επιτρέπουν στη φύση να ανακαλύπτει διαρκώς νέα μόρια και νέους μηχανισμούς, μέσα σε χρονικά διαστήματα απείρως μικρότερα από εκείνα που χρειάζονται οι τυχαίες παραλλαγές για να δράσουν — εξηγεί, κοντολογίς, πώς η φύση καινοτομεί.

Βασισμένο σε πολύ προσεκτικά επιλεγμένα στοιχεία, τεκμηριωμένο ενδελεχώς, γραμμένο με παραστατικό τρόπο και εμπλουτισμένο με εντυπωσιακά παραδείγματα από το ζωικό βασίλειο, Η έλευση του καταλληλότερου αποκαλύπτει στον αναγνώστη το τελευταίο κομμάτι του παζλ για το μυστήριο της απίθανης ποικιλότητας της ζωής.

_____________________________________________________________________________________

Ο Αντρέας Βάγκνερ είναι αυστρο-αμερικανός εξελικτικός βιολόγος, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης, στην Ελβετία. Απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Βιέννης και διδάκτορας του Πανεπιστημίου Yale, ασχολήθηκε ερευνητικά με την ευρωστία των βιολογικών συστημάτων και με την ικανότητά τους να καινοτομούν. Έχει γράψει τουλάχιστον 240 ερευνητικές εργασίες και πέντε βιβλία. Επίσης, έχει επινοήσει ένα μαθηματικό μοντέλο δικτύωσης γονιδίων, που φέρει το όνομά του. Άλλα βιβλία του: Paradoxical Life (2009, «Τα παράδοξα της ζωής»), The Origins of Evolutionary Innovations (2011, «Η προέλευση των εξελικτικών καινοτομιών»), Life Finds a Way: What Evolution Teaches Us About Creativity (2019, «Η ζωή βρίσκει τον δρόμο: Τι μας διδάσκει η εξέλιξη για τη δημιουργικότητα»).

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

NEIL SHUBIN

Μετάφραση: Έμυ Καραμέτα
Επιστημονική επιμέλεια: Σπύρος Σφενδουράκης

ISBN 978-960-524-981-6

Διαστάσεις: 14 x 21 cm
Αριθμός σελίδων: 360
Τιμή: € 18

Η πρόοδος της επιστήμης συμβάλλει στο να απαντηθούν βασικά ερωτήματα για την ανθρώπινη ύπαρξη: Είναι η παρουσία μας σε τούτο τον πλανήτη αποτέλεσμα τύχης; Ή μήπως η πορεία που μας έφερε εδώ ήταν αναπόφευκτη; Πώς προέκυψαν οι μεγάλες αλλαγές στην ιστορία της ζωής; Και, σε επίπεδο DNA, ποιος συνδυασμός γονιδίων διαφοροποιεί έναν βάτραχο από μια πέστροφα, έναν χιμπατζή ή τον άνθρωπο; Σύμφωνα με τον συγγραφέα, αν ξέρεις πώς να ψάξεις, η επιστημονική έρευνα μετατρέπεται σ’ ένα παγκόσμιο κυνήγι θησαυρού για απολιθώματα ψαριών με χέρια, φιδιών με πόδια και πιθήκων με όρθια βάδιση ― αρχαίων πλασμάτων που όλα αποκαλύπτουν σημαντικές στιγμές στην πορεία της ζωής στη Γη.

Επιπλέον, νέα πειράματα ρίχνουν φως σε μια ιστορία δισεκατομμυρίων ετών, που την έχουν σημαδέψει πλήθος συνεργασίες, ανταγωνισμοί, τροποποιήσεις, «κλοπές» και «πόλεμοι». Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και μέσα στο DNA. Με τους ιούς να το μολύνουν συνεχώς και τα διάφορα τμήματά του να «πολεμούν» μεταξύ τους, το γονιδίωμα κάθε ζωικού κυττάρου διαρκώς αναδιατάσσεται. Ο δυναμισμός αυτός δημιουργεί νέα όργανα και νέους ιστούς, δηλαδή βιολογικές καινοτομίες που μεταμόρφωσαν τον κόσμο. Αν νομίζετε ότι τα φτερά έγιναν για να βοηθήσουν τα ζώα να πετούν ή οι πνεύμονες και τα πόδια για να μπορούν να βαδίζουν στη στεριά, κάνετε μεγάλο λάθος.

Η ιστορία της ζωής είναι ένα μακρύ, παράξενο και θαυμαστό ταξίδι δοκιμής και σφάλματος, τύχης και αναπόφευκτου, παρακάμψεων, επαναστάσεων και εφευρέσεων. Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας αφηγείται την πορεία αυτή, αλλά και το πώς καταφέραμε να τη γνωρίσουμε.

Βιογραφικό

Ο Νηλ Σούμπιν είναι αμερικανός εξελικτικός βιολόγος και παλαιοντολόγος, τακτικός Καθηγητής Βιολογίας και Ανατομίας των Οργανισμών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, και κοσμήτορας του Μουσείου Φηλντ Φυσικής Ιστορίας, ενός από τα μεγαλύτερα σχετικά μουσεία στον κόσμο. Είναι μέλος του Ιδρύματος John Simon Guggenheim, της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, της Αμερικανικής Ένωσης για την Πρόοδο της Επιστήμης και της Αμερικανικής Εταιρείας Φιλοσοφίας. Απόφοιτος του Πανεπιστημίου Κολούμπια και διδάκτορας από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, είναι ευρύτερα γνωστός για την ανακάλυψη (σε συνεργασία με τους Ted Daeschler και Farish Jenkins) του οργανισμού Tiktaalik roseae, που αναγνωρίζεται ως μεταβατική μορφή από τους οστεϊχθύς στα τετράποδα σπονδυλόζωα. Άλλα βιβλία του: Your Inner Fish: A Journey into the 3.5 Billion-Year History of the Human Body (2008· ελλ. έκδ. Το ψάρι μέσα μας: Μια περιπλάνηση στη διάρκειας 3,5 δισεκατομμυρίων ετών ιστορία του ανθρώπινου σώματος, Κάτοπτρο 2009) και The Universe Within: Discovering the Common History of Rocks, Planets, and People (2013· «Το σύμπαν μέσα μας: Ανακαλύπτοντας την κοινή ιστορία πετρωμάτων, πλανητών και ανθρώπων»).